مرکز پایان نامه - پروژ های دانشجویی ...
 
لینک دوستان
1
جامعه شناسی روستایی چیست؟

اندیشه مطالعات و بررسی های روستایی, امروزه به دام سیاهه‌ای که ما از قبل در ذهن خود داشته‌ایم، افتاده است. و ما نام این گونه مطالعات و بررسی ها را جامعه شناسی روستایی، اقتصاد روستایی، و از نظایر آن که شناخته شده‌اند، می گذاریم. یک چنین شیوه تشخیصی، فقط امکان توسل به تحلیل‌های افواهی و نظری را برای ما فراهم می سازد. اگر بخواهیم کار بهتری ارائه دهیم, شایسته است که ابتدا در اندیشه تعیین کردن تعدادی ((مسیر نماهای هادی))[1] باشیم و سپس راه های جدیدی را که با ضوابط موجود تقریباً مورد بی اعتنایی‌اند و با معیارهای کنونی اهمیت درجه دومی دارند امتحان کنیم.

شایسته است که نخست مفهوم اصطلاح کلیدی ((محیط روستایی)) را مشخص کنیم. این اصطلاح معانی متعددی دارد و معانی متعدد این اصطلاح به سه دسته تقسیم می‌شوند که عبارتند از:

[2] جدید (نئورورالیسم). 3-معنای محیط روستایی در ناکجا آباد جامعه روستایی در حال فروپاشی یا فروپاشی شده.

2-1.مارکس و سرمایه داری ارضی

با وجود این, به نظر می رسد که نظریه پردازان مارکسیست بعدی, به واقعیت های روستایی عصر خودشان توجه کمی مبذول داشته‌اند.

تحلیل این گروه اجتماعی جدید التاسیس، متوقف بر تحلیل هنجارهای رفتاری این گروه، ارزش های آن‌ها و طرز تلقی هایشان و از این قبیل ارزش ها, یعنی همان اموری است که دیگر تضادی با امور مشابه شهری ندارند. به سخن دیگر گروه های روستایی و شهری جدید, فقط در همان اموری اختلاف دارند که ((معمولاً اعضای دو گروه متعلق به یک جامعه و یک تمدن با هم اختلاف دارند))

((نکته ضروری این است که یک سیاست اقتصادی مناسب برای ده ها هزار واحد بهره برداری بی‌نقص و عالی، طراحی شود)).

با وجود این می‌بینیم که باز هم اختلاف نمایان بین و اقعیت‌ها و نتایج این گونه تحلیل‌ها که در واقع فقط همین‌ها, دگرگونی می‌پذیرند, وجود دارد. تکامل این تحلیل‌ها, در عین این که از مسیر تحلیل‌های پیشین، منحرف می‌شوند، در جهت تعبیر و تفسیرهای سیر می کنند که هر کدام با دیگری تا حدودی متفاوت است.

1-نخست این که، مناسبات کار زراعی به عنوان مناسبات خانوادگی تلقی شود که در این صورت بهره‌برداری خانوادگی زراعی قابل مقایسه با بنگاه تولیدی صنعتی نخواهد بود.

3-و سوم این که، هرگاه در اثر کشاورزی صنعتی, محیط صدمه ببیند، باید در این باره که: این نوع کشاورزی، یگانه الگوی ارزشمند و خلاق است، تجدید نظر شود.

خانواده به عنوان یکی از نهادهای اصلی اجتماعی در رابطه با وظایف متعددی که در جامعه روستایی دارد، از اهمیت زیادی برخوردار است. ارتباط دایم خانواده روستایی با مزرعه، به آن ویژگیهایی بخشیده است که می‌توان به شرح زیر آنها را مورد بررسی قرار داد:

خانواده روستایی به عنوان یک واحد بهره برداری

در خانواده روستایی نوعی ادغام یا پیوستگی کامل بین گروه خانوادگی و سازمان کار و حرفه وجود دارد که باعث نوعی استقلال داخلی در زمینه اقتصادی و خانوادگی می‌شود. این پیوستگی و تداخل جنبه های دوگانه  در خانواده کشاورز کاملتر است. زیرا از طرفی، کشاورزی خصوصاً وقتی دامداری مکمل آن شود باعث ایجاد کارهای متنوعی می‌شود که مشارکت زنان و حتی اطفال کم سن و سال را ایجاب می‌کند, از طرف دیگر, کشاورزی سنتی به دلیل بازده ضعیفی که دارد, کارهای جنبی فراوانی ایجاد می کند که این خود موجب تقسیم کار باز هم بیشتر در درون گروه خانوادگی می شود.

اساساً منشاء خودکفایی جوامع روستایی را بایستی در درون خانواده جستجو کرد, این خودکفایی حاصل نمی‌آید, مگر برپایه نوعی تقسیم کار بین اعضای خانواده. در جوامع روستایی منابع معیشت محدود است و اقتصاد خود کفا مبتنی بر پایه هایی است که منابع و استعدادهای آن در درون جامعه روستایی و محیط طبیعی آن به صورت بالقوه وجوه دارد.

خانواده روستایی معیشت اعضایش را تامین می کند.

خانواده سنتی روستایی را می‌توان از نوع خانواده پدر سالاری دانست. فرزندان حتی پس از ازدواج نزد والدین خود می‌مانند و پدر اقتدار خود را بر روی آنان تا دم مرگ حفظ می‌کند. اخلاف, حتی بعد از مرگ پدر نیز سعی در ادامه زندگی جمعی دارند. آنهایی که ازدواج نمی‌کنند, در خانه پدری نزد برادری که عنوان رئیس خانوار را پیدا می‌کند باقی می‌مانند. به هر صورت از لحاظ جامعه شناختی, خانواده گروهی کاملا متمرکز پیوسته را با مسئولیت متقابل و همیاری شدید و انسجام خانوادگی تشکیل داده است. چنین گروهی در طول زمان تداوم حاصل می‌کند.

وظایف متعدد خانواده گسترده به شکل روستایی آن، آنرا از سایر انواع خانواده متمایز می کند.

اولین نقش رئیس خانوار، نقش خانوادگی و نقش پدری است.

دومین نقش رئیس خانوار مبتنی بر انجم کار تولیدی مشخص است.

نقش زن در خانواده روستایی

همیشه افزونی کار زنان بر مردان تایید شده است. در عین حال زن دارای موقعیت اجتماعی بسیار نازلتری از مرد بوده و این وضع نه تنها در ایران بلکه در کشورهای اروپایی نیز مصداق داشته است.

در مورد خانواده روستایی در ایران غالباً گرایش براین بوده است که از آن به عنوان خانواده گسترده نام ببرند، یعنی خانواده ای که لااقل سه نسل را در خود جای داده و علاوه بر زن و شوهر و فرزندان و نوه ها سایر خویشاوندان را هم در بر می‌گیرد.

ویژگیهای دمو گرافیک خانواده روستایی در ایران و تمایز آن با خانواده ی شهری:

تاهل در خانواده روستایی بیشتر صورت می گیرد تا در خانواده شهری. در روستا تقریباً همه افراد ازدواج می‌کنند.

رواج ازدواج درون گروهی از ویژگیهای دیگر خانواده روستایی است

ازدواج درون گروهی در طول زمان, باعث خویشاوندی تمامی افراد یک قبیله یا همه اهالی روستا با هم می‌شده است.

بعد خانوار روستایی معمولا بزرگتر از شهری است و همین این امر دلالت بر وجود خانواده گسترده و تعداد فرزندان زیاد دارد.

روشن است که وسعت خانوار روستایی ایران در مقایسه با بعد خانوار شهرنشین بسیار بالاست با توجه به کوچکی ابعاد خانوار در کشورهای صنعتی که غالباً به طور متوسط بین 5/2 تا 5/3 نفر است، تفاوت چشمگیری میان کشورهای در حال توسعه و کشورهای صنعتی از این لحاظ وجود دارد.

2-رجوع کنید به تحقیقات روستایی خصوصاً مونو گرافیها انجام شده در موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران.

4-HENRI MENDRAS: La Fin des payranns, paris, 1967.

فعالیت های مربوط به اوقات فراغت به هیچ وجه پدیده جدیدی در روستا نیست. ورزش های باستانی شکار, تیراندازی و ماهی گیری برای قرن ها بخشی از چشم انداز روستایی را تشکیل می داده اند. اما عده معدودی به طرف چنین فعالیت هایی می رفتند و اکثراً اثرات فراگیر محدودی روی منابع روستایی داشت.

این, شهروندان طی تعطیلات آخر هفته و تعطیلات عمومی، اوقاتی طولانی را در روستا سپری می کنند. درجه تکرار تعطیلات عمومی برحسب تفاوت های ملی در مذهب و سنت متغیر است.

تدارک غذا و مسکن و تسهیلات برای مسافرین شاید حتی از این نظر دارای اهمیت بیشتری است که مشوق و مروج تغییرات اجتماعی و اقتصادی غیر محسوسی می باشد زیرا بدین وسیله سرمایه و عقاید و افکار شهری به داخل روستا هدایت می شود.

این دشمنی که توسط اعضای جوامع محلی روستایی در آغاز نسبت به خارجیان ابراز شده بود کم کم کاهش خواهد یافت چون که در می‌یابند تدارک تسهیلات برای خارجیان می تواند فایده داشته باشد:

دوم, این مشاغل می تواند درآمدهای اضافی مهمی برای خانواده های روستایی فراهم کند.

مفهوم ((کار)) از نظر روستانشین بعد از آنکه با مسافرین شهری تماس برقرار کرد تغییر خواهد کرد.

همینکه یک ناحیه روستایی به قسمتی از فضای تفریح و فراغت شهری تبدیل می شود یک سلسله روابط جدید توسعه می یابد. ساکنان ده دیگر تنها به تولید اجناس کشاورزی فکر نمی کنند بلکه در محیط تفریحات سالم ملی و در حقیقت بین المللی داخل شده اند. الگوهای اشتغال همچنانکه مشاغل مکمل ایجاد شده, تغییر یافته است

بازدیدهای موفقیت آمیزی که در تعطیلات از نواحی روستایی به عمل می آید ممکن است موجب ایجاد وابستگی های دائمی تری بین شهرنشینان و ده مورد نظر گردد.

سنجش میزان انگیزش به کار و عوامل موثر بر آن:

از این رو اغلب صاحب نظران توسعه ی نیروی انسانی و کمیت و کیفیت و نحوه ی بهره گیری از آن را یکی از عمده ترین شاخصهای رشد و توسعه ی جوامع به شمار آورده اند. در قلمرو علوم انسانی علی الخصوص در حوزه های جامعه شناسی, کار و شغل و مکاتب روان شناسی صنعتی, مفهوم کار, طبیعت و ماهیت آن کارکردها, آثار و نتایج آن عوامل موجود و متغیرهای تاثیر گذار بر آن و نقشی که کار, تولید و آفرینندگی در حیات اجتماعی انسان ایفا می کند از ابعاد و جهات مختلف مورد تحقیق قرار گرفته است.

تحقق و دست یابی به توسعه تنها در غالب مادی امکان پذیر نیست. بلکه دستیابی به آن به یک جنبش همگانی و فراگیر نیازمند است. جهان گونه که در حرکت به سوی توسعه سعی می شود که عوامل مادی تا حد ممکن در کنار هم قرار گیرند تا بهترین نتایج به دست آید, استفاده از نیروی انسانی نیز مستلزم آن است که این نیرو به حد کافی دارای انگیزش و اشتیاق به کار و آفرینندگی و سرشار از تلاش برای ساختن و تولید و سازندگی باشد. عامل نیروی انسانی به عنوان یکی از مهمترین عوامل در توسعه چنان چه نتواند به حد کافی بهره وری داشته باشد کل پروسه ی توسعه را تحت تاثیر قرار داده و حرکت آن را کند یا متوقف می سازد. لذا توجه به کلیه ی عواملی که ضمن توسعهی انگیزش و تعهد به کار, التزام به هنجارهای نقش و میل به پیشرفت و نیاز به موفقیت. (Need Ror Achievement) سخت کوشی، تلاش، بداعت و عشق به کار و تولید, برنامه ریزی, تحقق و شناخت امکانات عینی نهفته, نیاز سنجی, ایجاد زیر ساختهای لازم اقتصادی و عرضه ی فرصتهای شغلی می دارند.

مفهوم انگیزش که در متون روانشناسی مترادف با مفاهیمی نظیر کشش, میل, نیاز، احتیاج، رغبت، اراده و نظایر آن بکار رفته است، (تایلور1، پیلو2، سیرز3 2000، بارون4، بایرن5، استون6 2001)، ماخوذ از واژه ای لاتین (mover) به معنی حرکت است و در زبان انگلیسی به آن (motivation) می گویند. در فرهنگ معین معانی انگیختن, انگیزیدن, تحریک، ترغیب و تحریص برای این مفهوم آورده شده.

از طرفی انگیزه ها و نیازها را توامان از عوامل و دلایل اصلی عمل یا رفتار آدمی باید به شمار آورد. هرسی و بلانچارد تاکید می کنند که در باب مفاهیم به هم بسته و پیوسته ی انگیزش و نیاز باید توجه داشت که این دو مفهوم نباید با ضرورت آنی یا هیچ نوع خواست عامل چیزی تداعی شود. بلکه معنی آنها صرفاً چیزی است در درون فرد که او را به عمل وادار می کند.

نتایج به دست آمده از اطلاعات گردآوری شده درباره انگیزش به کار در میان زنان و جوانان روستاهای آذربایجان شرقی و نشاندهنده ی انگیزش به کار با ؟؟؟ بالاست خصوصاً میل و اراده ی روستاییان مورد بررسی به انجام فعالیتهای اقتصادی مرتبط با روستا و امور کشاورزی موید آن است که درصد بالایی از آنان به مشاغل کشاورزی راغب هستند.

نشانگرهای فقر در مناطق روستایی:

ابعاد مفهومی و نظری فقر:

فقر نسبی به عنوان ناتوانی در احراز آن سطح از معیشت که جامعه ی کنونی آن را لازم یا مطلوب تشخیص داده می شود. فقر نسبی معیاری برای توزیع درآمد و نابرابری تا محرومیت ممکن می باشد و در کشورهای مختلف به صورت متفاوت تعریف می شود. با این پنداشت از فقر پیشنهاد شده که خانوادهایی که درآمد آنها از نصف میانه ی توزیع درآمد جامعه کمتر باشد, فقیر قلمداد می شوند.

[1] balises

[2] ((رورالیسم)) عبارت از برداشتی است که در آن از شرایط زندگی روستایی جانبداری می‌شود، و ((نئورورالیسم)) وجه جدیدی از این برداشت است.

1 Taylor                          2  Peplah                              3  Sears

4  Baron                         5  Byrne                              6  Watson


موضوعات مرتبط: تحقیقات
[ پنجشنبه هجدهم فروردین 1390 ] [ 16:53 ] [ بهزاد ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

ذکر ایام هفته
شنبه یارب العالمین
یکشنبه یاذالجلال والاکرام
دوشنبه یاقاضی الحاجات
سه شنبه یاارحم الراحمین
چهارشنبه یاحی یاقیوم
پنج شنبه لااله الاالله الملک الحق المبین
جمعه اللهم صل علی محمدوال محمدوعجل فرجهم
هر ذکر در هر روز صد مرتبه
موضوعات وب
امکانات وب
ثبت سفارش تایپ و ترجمه - start with No selection tool by themeviews.ir ---> كد جاوا